Beroepen buiten het ziekenhuis

Een beroep buiten de deur van het ziekenhuis? Zeker, want in het maatschappelijke veld liggen veel kansen en uitdagingen. Sportarts, revalidatiearts of huisarts – dat klinkt studenten nog wel bekend in de oren. Maar dat wordt al anders bij forensisch arts of fertiliteitsarts. Dergelijke functies blijven meestal onder de radar. 17 beroepen buiten de deur van het ziekenhuis.

Huisarts is een breed en veelzijdig beroep. Je bent het eerste aanspreekpunt en een luisterend oor. Je stelt diagnoses, behandelt lichamelijke en psychische klachten en begeleidt patiënten in het omgaan met ziekte. Je onderhoudt nauw contact met apothekers, therapeuten en specialisten. De administratie rondom patiëntendossiers en onderzoeksuitslagen hoort ook bij je taken. Een goede huisarts is empathisch, integer, stressbestendig en analytisch. Je draait vaak avond-, nacht- en weekenddiensten. Na je basisopleiding volg je een praktijkgerichte opleiding van drie jaar. Dit kan bij zestien instituten, met in totaal ongeveer zeshonderd plekken per jaar. De baankans is hoog, met mogelijkheden als zelfstandige, in loondienst of als waarnemer.


Verslavingsarts

Als verslavingsarts diagnosticeer en behandel je verslavingsziekten en aandoeningen die samenhangen met het gebruik van psychoactieve middelen. Je hebt de leiding in het totale onderzoek en de behandeling binnen een multidisciplinair team. Denk aan indicatiestelling, medicatiedosering en additionele behandelingen. Je werkveld bevindt zich op het snijvlak van somatiek, psychiatrie en sociale problematiek. Vaardigheden op het vlak van conflictbeheersing, bemiddeling en inlevingsvermogen zijn welkom. Je moet tegen een stootje kunnen! Het is raadzaam de tweejarige postdoctorale 'master in addiction medicine' in het Radboud UMC te volgen (vijftien à twintig plaatsen per anderhalf jaar), maar als je al werkt als verslavingsarts zijn er ook aanvullende cursussen. In dit opkomende vakgebied heb je zeer veel kans op een baan.


Een jeugdarts heeft kennis van de groei en ontwikkeling van kinderen in verschillende levensfasen. Je onderzoekt en behandelt de jonge patiënten en werkt daarbij samen met huisartsen en andere specialisten. Je kunt ook een rol spelen bij het overplaatsen of ontslaan van kinderen uit instellingen en bijdragen aan voorlichting en preventie. Het spreekt vanzelf dat je affiniteit met kinderen hebt en de belevingswereld en taal van kinderen goed begrijpt. Veel geduld hebben is een must. Je hebt echter ook veel met ouders of verzorgers te maken, dus het is handig als je sociaal en communicatief vaardig bent, evenals kritisch. Er zijn veertig opleidingsplekken per jaar in de vervolgopleiding van vijf jaar en de baankans is zeer goed.


Specialist ouderengeneeskunde

Een specialist ouderengeneeskunde helpt de medische conditie van ouderen te behouden of versterken. Maar je doet méér dan dat. Je kunt veel betekenen in het leven van chronische patiënten met een complexe zorgvraag. Als hoofdbehandelaar werk je multidisciplinair en voer je de regie. Het is een uitdagend en dynamisch vak, je lost ingewikkelde medische puzzels op of helpt bij het loslaten van het leven. Hiervoor moet je oog hebben voor de mens achter de patiënt en diens naasten en omgeving. Je moet goed kunnen luisteren, motiveren en analyseren. Na de basisstudie doe je een driejarige vervolgopleiding (129 opleidingsplaatsen in vijf instituten). Je kan werken in een verzorgingshuis, ziekenhuis of in de eerste lijn. De vraag naar specialisten ouderengeneeskunde blijft toenemen.


Bedrijfsarts

Als bedrijfsarts heb je grote impact op mens en bedrijf. Je bevordert immers de inzetbaarheid van werknemers tot aan hun pensioen. Je vertaalt individuele casuïstiek naar advies en interventies op organisatieniveau. Je moet beroepsziekten en beroepsgebonden aandoeningen kunnen beoordelen en begeleiden en je wordt ingeschakeld bij verzuimbegeleiding en re-integratie. Daarnaast voer je aanstellingskeuringen uit en doe je periodiek arbeidsdeskundig onderzoek. Arboartsen doen hetzelfde werk, maar onder toezicht van een bedrijfsarts. Vind je jezelf analytisch en klantgericht en ben je in staat een onafhankelijk oordeel te vormen? Misschien voel je je dan thuis op de vierjarige opleiding 'specialisme arbeid en gezondheid – bedrijfsgeneeskunde' (dertien plekken per jaar). Je hebt een hoge baankans bij de overheid of het bedrijfsleven.


Arts maatschappij & gezondheid

Een arts maatschappij & gezondheid kijkt verder dan de klacht, de ziekte, het lichaam en zelfs de patiënt. Je zet je in voor het individu, maar ook voor de hele bevolking. Vanwege het brede werkveld verschilt het takenpakket enorm per functie. Je werkt bijvoorbeeld als jeugdarts, voorkomt de uitbraak van besmettelijke ziekten, doet medisch onderzoek voor de politie, toetst de zorg aan wetgeving of coördineert de hulpverlening bij rampen. De meeste artsen M&G zijn specialist op meerdere gebieden. Oog voor risico’s, strategisch denkvermogen en besluitvaardigheid zijn sleutelwoorden. De duale opleiding duurt vier jaar. Werkplekken tref je vooral aan bij de GGD, de thuiszorg, de ggz, het CIZ, de Inspectie voor de Gezondheidszorg, universiteiten, onderzoeksinstituten, ministeries, zorgverzekeraars en meldpunten Kindermishandeling. In de jeugdzorg vind je de meeste instroommogelijkheden.


Een sportarts is expert op het gebied van fysieke belastbaarheid bij sport en beweging. Het gaat er natuurlijk vooral om dat je sporters topfit krijgt. Ook het testen en helpen revalideren van mensen met een chronische aandoening valt onder je takenpakket. Je geeft (blessure-)consulten, doet preventief sportmedisch onderzoek, neemt inspanningstesten af en geeft advies. Het is wel handig als je zelf ook sportief bent, zodat je je goed kunt inleven in je patiënten. Als je een dynamisch beroep zoekt, goed bent in samenwerken en interesse hebt in een brede doelgroep, dan is sportarts wellicht iets voor jou. De specialisatie duurt vier jaar. Daarna kun je aan de slag op een sportmedisch adviescentrum, een sportgeneeskundige afdeling of een sportclub. De vraag naar sportartsen is momenteel aan het stijgen.


Sportduikarts

Sportduikartsen zijn artsen of specialisten die zich tevens hebben gespecialiseerd als sportduikarts. De duiksport onderscheidt zich wezenlijk van andere sporten, vanwege de voor ons lichaam extreme omstandigheden. Onder water worden er heel andere eisen gesteld aan lichaam en psyche. Kleine medische kwalen of ziekten kunnen onder water tot grote problemen leiden. Een sportduikarts voert duikkeuringen uit en geeft duikmedisch advies. Vaak heb je zelf een passie voor duiken als je voor dit specifieke werk kiest. Je kunt een aanvullende opleiding na je artsenopleiding of specialisme volgen en je bovendien certificeren als sportduikkeuringsarts. Als sportduikarts moet je je kennis jaarlijks bijhouden met aanvullende cursussen en trainingen.


Als psychiater behandel je mensen met psychiatrische stoornissen en problemen. Denk aan depressies, psychoses of persoonlijkheidsstoornissen. Het is een zeer uitdagend vak, dus je moet geboeid zijn door de oneindige complexiteit van de hersenen. Je hebt bovendien een goed inzicht nodig in de interactie tussen lichaam en geest. Zelfkennis is voor dit beroep niet overbodig, net als goed kunnen waarnemen, analytisch denken en stressbestendigheid. De vervolgopleiding duurt vierenhalf jaar met 150 plekken per jaar en biedt een goed toekomstperspectief. Je kunt aan de slag op de psychiatrische afdeling van een ziekenhuis of universitair medisch centrum, maar ook bij een algemeen psychiatrisch ziekenhuis, in een ggz-instelling of als zelfstandig psychiater in een eigen praktijk.


Verzekeringsarts

Een verzekeringsarts beoordeelt cliënten die door ziekte of een andere sociaal-medische oorzaak niet meer (voltijds) kunnen werken en daardoor in een uitkeringssituatie zijn beland. Je stelt de mate van hun belastbaarheid vast en streeft naar een zo snel mogelijke werkhervatting. Jouw beoordeling is dus van grote invloed op iemands toekomst. Je baan vraagt om integriteit en oog voor de klant, want wegvallen uit het arbeidsproces is voor veel mensen een ingrijpende gebeurtenis. Anderzijds moet je ook resultaatgericht kunnen werken. Om verzekeringsarts te worden, doorloop je de vervolgopleiding 'specialisme arbeid en gezondheid – verzekeringsgeneeskunde'. Er is geen vast aantal opleidingsplaatsen. Je hebt veel kans op werk, meestal op een UWV-kantoor.


Revalidatiearts

Een revalidatiearts helpt patiënten die door een ongeluk, ziekte of aangeboren afwijking blijvend letsel hebben opgelopen weer zo zelfredzaam mogelijk te worden. Na onderzoek stel je een behandelplan op en stuur je het revalidatieteam aan. Hierbij besteed je aandacht aan de somatische, psychische en sociale aspecten van de ziekte of aandoening. Dit beroep vergt betrouwbaarheid en verantwoordelijkheid in het omgaan met gevoelige patiëntinformatie. Geduld is ook belangrijk, omdat je patiënten vaak maar met kleine stapjes vooruitgaan. Wil je revalidatiearts worden, dan volg je de vierjarige specialistische vervolgopleiding (33 plekken per jaar). Vanwege het huidige tekort aan revalidatieartsen, heb je veel kans op een baan, vooral in ziekenhuizen en revalidatiecentra.


Algemeen Militair Arts

Een Algemeen Militair Arts is belast met de curatieve, preventieve en bedrijfsgeneeskundige gezondheidszorg van de Koninklijke Landmacht. Ook kun je als manager worden ingezet voor bedrijfsvoeringstaken binnen het geneeskundige systeem. Je moet rekenen op zeer onregelmatige werktijden, -plaatsen en -omstandigheden. Bovendien heb je een voorbeeldfunctie binnen de samenleving: discipline en integriteit zijn essentieel. Om AMA te worden, volg je na je basisopleiding een verkorte officiersopleiding van tien weken op de Koninklijke Militaire Academie en een aanvullende vakgerichte opleiding van circa twee jaar aan het Instituut Defensie Geneeskundige Opleidingen. Je werkt niet alleen op kazernes, maar gaat ook op oefening en op vredesmissies. De baankans is niet hoog, dus je moet hiervoor echt geknipt zijn.


Justitiële huisarts (bajesdokter)

Een justitiële huisarts of ‘bajesdokter’ zorgt voor een bijzondere groep patiënten. Gedetineerden hebben gezondheidsproblematiek die afwijkt van wat de gemiddelde patiënt in de reguliere huisartsenpraktijk binnenbrengt. Zo zijn patiënten met verslavings- en psychiatrische problematiek (cluster B-persoonlijkheidsstoornissen, verslaving, depressie, somatisatie) oververtegenwoordigd. Je werkt in een multidisciplinaire setting die vraagt om specifieke kennis en vaardigheden, vanwege het juridische kader, de veiligheidsaspecten en het gedrag. Voor dit werk moet je heel stevig in je schoenen staan en een attent waarnemer zijn. Er is geen specialistische vervolgopleiding, alleen een leergang voor huisartsen die al werken in een justitiële inrichting. Deze duurt tien maanden en met het certificaat registreer je je als Justitieel Geneeskundige bij het CHBB (College voor Huisartsen met Bijzondere Bekwaamheden).


Vertrouwensarts jeugd

Als vertrouwensarts jeugd ben je het eerste aanspreekpunt bij een vermoeden van kindermishandeling en huiselijk geweld. Je onderzoekt de medische gegevens van het kind of de jongere, stelt vast of het vermoeden gegrond is en regelt de hulp die nodig is. Daarvoor moet je goed kunnen observeren en analyseren, zodat je tot een onafhankelijk oordeel komt. Er bestaat geen specifieke opleiding vanwege de aard van de werkzaamheden, die zowel werk- als levenservaring vereisen. In ieder geval dien je vijf jaar ervaring te hebben binnen een deelgebied van de preventieve of curatieve (individuele) gezondheidszorg. Als vertrouwensarts jeugd werk je bij Bureau Jeugdzorg, waar het Advies & Meldpunt Kindermishandeling een onderdeel van is. Gezien het stijgende aantal meldingen bij het AMK zal de vraag naar vertrouwensartsen groeien.


Arts voor Verstandelijk Gehandicapten

Als Arts voor Verstandelijk Gehandicapten werk je op een breed terrein. Je levert zorg aan verstandelijk gehandicapten, wat inzicht vraagt in de oorzaken, preventie, opsporing, behandeling en begeleiding van de verstandelijke handicap. Je patiënten kunnen natuurlijk óók allerlei aandoeningen hebben. Je krijgt dus regelmatig te maken met aanverwante vakgebieden als klinische genetica, revalidatie, psychiatrie, zintuigstoornissen en epilepsie. Dit vak is bij uitstek iets voor perfectionisten. Je moet namelijk accuraat zijn en goed kunnen organiseren. Doorzettingsvermogen is ook handig. Er is één landelijk opleidingsinstituut aan het Erasmus MC: daar zijn 24 plekken om de de vervolgopleiding van drie jaar te doen. Er is een tekort aan AVG’s, dus je hebt goede kans op een baan, meestal in een zorginstelling.


Fertiliteitsarts

De fertiliteitsarts verleent medische en psycho-emotionele zorg aan patiënten met vruchtbaarheidsstoornissen. Je onderzoekt vooral waarom iemand niet zwanger raakt. Je begeleidt je patiënten tijdens het traject van het fertiliteitsonderzoek en de eventuele vruchtbaarheidsbehandeling en onderhoudt binnen een multidisciplinair team nauw contact met andere specialisten, zoals seksuologen, urologen, gynaecologen, embryologen en analisten. Zwanger willen raken kan een beladen zaak zijn. Je moet integer kunnen omgaan met alle emoties die daarbij horen. Het vereist bovendien dat je je goed kunt inleven en uitdrukken. Het specialisme fertiliteitsarts bestaat niet. Na de basisopleiding tot algemeen arts word je op de werkvloer opgeleid binnen de voortplantingsgeneeskunde. De VVG en NVOG hebben een geprotocolleerd opleidingsplan geschreven.